fragment uit 'Ik zal leven'

[ Uit hoofdstuk 9. Budzyñ]

Op een dag in januari, toen ik net terug was van het werk, hoorde ik buiten de barak een mededeling: 'Alle Joodse wetenschappers, ingenieurs, uitvinders, scheikundigen en wiskundigen moeten zich onmiddellijk melden.' Dit werd een aantal keren herhaald en het maakte direct van alles bij me los.  Ik voelde dat dit voor ons van het grootste belang kon zijn en misschien zelfs bepalend voor onze overleving. Maar wat zou het betekenen? Waarvoor hadden ze zulke hooggekwalificeerde specialisten nodig? Hadden ze besloten om het kamp daadwerkelijk te liquideren en alleen bepaalde technici te evacueren die ze misschien later nodig hadden? Dit was niet het gebruikelijke lijstje van 'intelligentsia' om hoger opgeleide Joden te selecteren die in het getto een 'speciale behandeling' kregen. En als ze echt van plan waren om alleen te evacueren wie er op deze lijst stonden, hoe zouden we dan lid kunnen worden van zo'n gespecialiseerde groep? Geen van ons hoorde bij de genoemde beroepsgroepen. Fred was arts, Sam advocaat, Felek had een paar jaar medicijnen gestudeerd, ik had de middelbare school nog niet eens afgerond en Hanka was pas dertien toen de oorlog begon.
Mijn gedachten schoten alle kanten op. Misschien hadden ze de mededeling zo vaak herhaald omdat alle anderen onmiddellijk geliquideerd moesten worden. Als dat zo was, konden we onze levens redden door in die groep te komen. Aan de andere kant, wat zouden ze met ons doen wanneer ze ons bedrog zouden ontdekken? Ik wist op dat moment niet waar mijn broers waren en was bang dat we de kans misliepen om op die lijst terecht te komen. Ik werd heen en weer geslingerd tussen de voor- en nadelen van aanmelding. Uiteindelijk besloot ik dat er geen onmiddellijk gevaar schuilde in het behoren tot deze groep. De Duitsers waren de oorlog aan het verliezen, dus waarom zou ik nu geen gok wagen? Druk maken over de gevolgen van mijn leugen kon later ook nog. Wanneer er gevaar dreigde, was ik altijd van mening dat je beter iets kon doen dan niets.